|
|
|
Yerle teması olmayan araçlarda (helikopter, uçak vs.) topraklamanın nasıl yapıldığını araştırırken pozitif topraklama olarak yapıldığını, yüzeysel olarak öğrendim. Pozitif topraklama nedir, her sistemde kullanılabilir bir yöntem midir, bu araçlarda nasıl yapılır? İlginize şimdiden teşekkür ederim. (Murat Aksu)Yalnızca uçak ve helikopterlerde değil, otomobil ve gemilerde de DC güç kaynağından, yük elemanlarına yalnızca bir hat uzatılır ve dönüş hattı olarak, aracın metal gövdesi kullanılır. Bunun için, güç kaynağının kutuplarından birini yüke, yükün diğer ucuyla güç kaynağının serbest kalan kutbunu da metal gövdeye bağlamak yeterlidir. ‘Topraklama’ ucu diye, metal gövdeye bağlanan uca denir ve bu aslında toprakla ilgisi olmayan ‘hayali bir topraklama’dır. Bunun için güç kaynağının + ya da – kutbunu kullanmak arasında, akımın bir veya diğer yönde dolaşıyor olmasından başka, hele işlevsel açıdan hiçbir fark yoktur. Çünkü, pozitif topraklamanın tercihi halinde güç kaynağı, + kutbunun bağlı olduğu gövde bölgesinden çektiği düşük enerjili elektronları ivmelendirip yüke doğru pompalamakta, yükten geçerken enerjisini büyük oranda kaybeden elektronlar, yükün diğer ucunun bağlı olduğu diğer bir gövde bölgesine iade edildikten sonra gövdeye yayılmaktadır. Negatif topraklamanın tercihi halinde ise, güç kaynağı yük üzerinden, dolayısıyla da yükün diğer ucunun bağlı olduğu gövde bölgesinden çektiği düşük enerjili elektronları ivmelendirip, yük üzerinden geçirmekte, kazandıkları enerjiyi büyük oranda kaybeden elektronları kendisine çekip, – kutbunun bağlı olduğu bir başka gövde bölgesine iade etmektedir. Yük her iki durumda da çalışır. Dolayısıyla, topraklama amacıyla hangi kutbun kullanılacağı, sadece bir tercih meselesidir. Fakat, bir veya diğer kutbun tercih edilmesinden sonra, devrede kullanılacak olan yük elemanlarının ve güç kaynağını yüklemeye yarayan dinamonun, yapılan tercihe uygun şekilde bağlanması, bunun mümkün olabilmesi için de, bağlantı uçlarının imalat sırasında ona göre şekillendirilmiş olması gerekir. 1930’lu yıllarda otomobil üretiminin hız kazanıp yaygınlaştığı sıralarda, özellikle İngiliz üreticiler pozitif topraklama tercihinde bulunmuş. Bu tercihin nedeni bir olasılıkla, negatif topraklamanın kullanılarak gövdeye yüksek enerjili elektronların pompalanıyor olması halinde, civardaki oksijen atomlarının bu elektronların çekiciliğine kapılarak gövdenin metal atomlarıyla daha kolay birleşeceği ve daha hızlı ‘galvanik paslanma’ya yol açacağı endişesi idi. Halbuki aynı durum, pozitif topraklama halinde de, bu sefer yükün gövdeye bağlandığı uç civarında sözkonusu. Bu açıdan iki tercih arasında bir farkın olmadığı uygulamadan anlaşılınca; hem elektronik bileşenlerin imalatında, hem de tüketici açısından elektronik aksamın bakım onarımında kolaylık sağlayacağından, eşdeğer iki tercihten birinin benimsenerek standartlaşmaya gidilmesine karar verildi. Şimdi artık, negatif topraklama standart. Bahsettiğiniz durum, artık neredeyse kolleksiyon malzemesi haline gelmiş bulunan eski araçlarda sözkonusu. Kaldı ki onların da çoğu, negatif topraklamaya dönüştürülmüş halde.
Vural Altın
Her Hakkı Saklıdır. TÜBİTAK Bilim ve Teknik Dergisi - 2002© By Çağlar OnurGeri Dön
|
|
|
|
