Bu köşede milli takım oyuncusu FM Selim Gürcan, satranç ile ilgili merak ettiğiniz soruları cevaplayacaktır. Sorularınız için selimgurcan@satrancokulu.com adresini kullanabilirsiniz.

Soru: S atrançta ölü durumu nedir ? Ders planlarında olduğu için soruyorum detaylı bilgi olursa sevinirim. (M. Karabağ)
Cevap: Böyle bir ifade satrançta yok. Yalnız "Ölü berabere" kavramı vardır. İki taraf da konumu geliştiremiyorsa veya konum kazanca oynanmayacak kadar sade ise konum "Ölü berabere" olarak adlandırılabilir.

Soru: Merhaba Ben Turgut Bozkurt . Okul satranç şampiyonuyum ve lisanslıyım. Lisansımda 5.sınıf yazıyor ben ise Eylül' de 6.sınıfa geçeceğim ve lisansnı yenilettirereceğim? Yeni lisans mı almam gerekir ? Yoksa arka taraftakilerini yenid en onaylatsam olur mu?
Cevap: Sanırım MEB lisansınız var. nMEB turnuvalarına katılmak için bu lisans gereklidir. Lisansı vizeletmeniz yeterli olacak. Okulunuzdaki Beden Eğitimi Öğretmenleri daha detaylı bilgi verebilir.

Soru: Benim elimde çok güzel taşlar olup rakibimin hiç güzel taşı olmuyor
ama tam şah mat edecekken yanlış bir hamle yapıyorum ve pat oluyor. Bunu engellemek için ne yapabilirim? Başka bir sorum daha var satrancımı nasıl ilerletebilirim? Çevremdekiler bana göre çok zayıf. (Cem Akıllı)
Cevap: Rakip şahıçok sıkıştırmak pata yol açabilir. Özellikle de rakip şah
tek başına kaldıysa. En basit yol elinizde yeterince taş varsa şah çeke çeke mat etmektir. Oynayarak belli bir yere kadar satancınızı ilerletebilirsiniz ama gerçekten ilerlemek istiyorsanız satranç kitabı okumalısınız. Daha sonra bu kitaplardan okuduklarınızı tahta başında uygulamaya çalışın. Başta her öğrendiğiniz gerçekleşmez ama zaman içerisinde ilerleme lacaktır. "Satrancın Esasları" isimli kitap size uygun olacaktır.

Soru: Kusura bakmayın ben küçüklüğümden bu yana tam bir satranç meraklısıyım ama bayağ bir ara vermek zorunda kaldım ve biraz olsun o merak azalmış. Neyse asıl merak ettiğim chessmaster 10000 oyununu internetten oynama. Register için ücret gerekiyormuş. Herhalde bu sorun oldu benim için. Nasıl bedava oynayabilirim? (Burak Temizci)
Cevap: Lisanslı ürünlerden faydalanmak için ücretini ödemek zorundasınız. Bu konuda size yardımcı olamayacağım maalesef.

Soru: Ben bir kaç yıl önce bir sitede satranç testi gibi birşey görmüştüm.Yani 20-25 tane falan soru vardı ve a,b,c,d şıkları falan. Ama o siteyi ya da öyle bir test şu an bulamıyorum ve bana öyle bir test lazım sizin bildiğiniz böyle bir site mutlaka vardı bana link verebilir misiniz? (Barış İpekçi)
Cevap: http://www.geocities.com/duvvuriravi/quiz4.htm linkinde aradığın tarzda sorular var. Ayrıca Google'da "chess quiz" diye aratınca da pek çok soru çıkıyor.

Soru: Sadece iki at tek şahı mat eder mi?
Cevap: Tek şahı olan taraf yanlış oynamazsa oyun beraberedir. Ama örneğin sadece şahı olan taraf ısrarla köşelere giderse mat dizilebilir.

Soru: Tek şah kalınca kaç hamlede mat etmeli?
Cevap: Bu soru kafalarda epey karmaşa yaratmaktadır. Kural şudur: 50 hamle boyunca oyunda taş alınmaz veya er sirilmezse oyun berabere olur. Dolayısıyla rakibin tek şahı kalmış olsa bile bir er sirildiğinde baştan elliye kadar saymak zorunludur. 16 hamle diye bir kural kesinlikle yoktur.

Soru:Merak ediyorum da satrançta tek bildiğim kısa yollu mat çoban matı o da 4 hamlede oluyor bunun gibi rakibi kandırıcı hareketler var mı?(Mehmet Yiğit Karakılıç)
Cevap:Satranç literatüründe satranç tuzakları altında pek çok kitap yazılmıştır. çoban matı bunların bu tuzakların en basitidir. Yalnız unutulmamalıdır ki çoban matı zayıf oyncuların daha zayıf oyuncuları yenmek için kullandığı yanlış bir yöntemdir. Pek çok değişik açılışta rakibin hatasından veya bir tuzağa düşmesinden doğan pek çok değişik üstünlük elde etme yolu vardır ve bunlar temelde bu açıdan çoban matından farklıdır.
Basit bir tuzak şudur. 1.e4 c5 2.d4 cxd4 3.Af3 e5 4.Axe5?? (çok kötü hamle)
4...Va5 ve e5'teki at kaybedilir. Burada e5'teki er zehirlidir.

Soru:Satrançta rok hangi durumlarda yapılamaz, eğer rakibin son taş olarak sadece şahı kaldıysa kaç hamlede pat olur ve geçerken alma kuralı nedir?(Alper Bilge)
Cevap:Rok atabilmek için şu şartlar gereklidir.
1)şah ile rok atacağımız kale kıpırdamamış olmalı.
2)Rok atacağımız sırada şah çekilmemiş olmamalı.
3)şahın geçeceği veya ulaşacağı kare tehdit altında olmamalı.
4)şah ile kale arasında taş bulunmamalı.
Satrançta şöyle bir berabere kuralı vardır: 50 hamle boyunca er sürülmez veya taş alınmazsa konum berabere olur. Oyunculardan birinin tek şahı kaldığında da üstte olan taraf 50 hamle içinde mat etmelidir. Tabii şu unutulmamalı ki, her bir er sürüşünde 50 hamle kuralı baştan sayılmaya başlanır. 16 hamle kuralı veya 16 kez arka arkaya şah ile berabere diye kurallar yoktur.

Soru:Gerçekten mükemmel satranç oynayan özdeş iki bilgisayar maç yapsa beyaz mı kazanır siyah mı?(Engin Sansarcı)
Cevap:Bu sorunun cevabı programcı tarafından bilgisayara verilen oyun stiline bağlı olarak değişir. Hücuma dayalı oynayan bilgisayarlar arasındaki maçlarda iki taraf da kazançlar elde edebilir (o zaman beklenti beyazın biraz daha fazla kazanmasıdır). Eğer bilgisayarlar sağlam bir stille oynuyorlarsa çoğu berabere olur.Satraçta beyazın ilk hamle üstünlüğü kazanca yetebilir mi gibi bir soruya cevap arıyorsanız, benim şahsi düşüncem doğru oynanan tüm oyunların berabere bitmesi gerektiği yönündedir. Beyaz hamle üstünlüğü sayesinde girişimi ele geçirip bir er kazansa bile, taşlar azaldıkça bir er üstünlüğü sık olarak kazanca dönüştürülemez.

Soru:Merak ettiğim bir şey var. At çatalı nedir ve hangi durumlarda yapılır? Teşekkürler....(Gökçe Deniz KINAY)
Cevap:Atın iki tehdit birden yapmasına at çatalı denir.Çatal denmesinin sebebi bu hareketin çatal görünümünü andırmasındandır. Örneğin atın şah çekmesi ve aynı zamanda veziri istemesi buna tipik bir örnektir. At ikiden fazla taşı da isteyebilir. O zaman buna üçlü veya dörtlü çatal da denebilir. Eskiden at çatalı yerine at beyneli teriminin de kullanıldığını belirtmekte fayda var. At çatalının ne zaman yapılacağına gelince... Rakip fırsat veriyor ve de sizin lehineyse neden yapmayasanız ki! Şu da bilinmelidir ki at çatali satrançta etkili ve temel temalardan biri olan çifte vuruş veya çifte saldırı temasına girmektedir.

Soru:4-5 senedir satranç oynuyorum.16 yaşındayım. Ancak kendimi yeterli derecede geliştiremediğime inanıyorum. Küçük çapta derecelerim de var ama dediğim gibi kendimi geliştirmek için ne yapmalıyım , kitaplardan ne kadar faydanlanmalıyım? Tüm ayrıntılarıyla anlatırsanız sevinirim. (Suat Gönül)
Cevap:Size "Satrançta ılerleme Kılavuzu" adlı yazımı gönderiyorum. Şüphesiz
sorduğunuz soruya yanıt verebilmek için pek çok kitap yazılmıştır. Her ne
kadar satranç seviyeniz hakında tam bilgi sahibi olmasam da aşağ&ıdaki yazının sizin için yararlı olacağını düşünüyorum.

Satrançta İlerleme Kılavuzu

Soru: Tahtada bir vezirim varken yeni bir tane çıkabilir miyim?
Cevap: Veziriniz oldugu halde yeni vezir çıkabilirsiniz. Tahtada bu şekilde bir tarafın 9 tane veziri olabilir. Aynı şekilde yine tahtada ikiden çok at veya fili olabilir.

1 > 2 > 3 > 4 > 5