Kısa ve Öğretici Oyunlar

Açık Açılışlar

Greko - NN, 1620

1.e4 e5 2.Af3 Vf6?

Bir başka öğretici Greko oyunu. 2.Af3 ile e5 piyonu tehdit edilince siyahlar 2...Vf6? hamlesiyle cevap veriyor. Vezirin bu şekilde erken çıkması hatalıdır. Önemli bir açılış prensibi "İyi bir sebep olmadıkça veziri erken oyunu sokmamalı"dır. Erken giren vezir rakibin daha az değerli taşlarıyla rahatsız edilebilir ve vezir kaçarak zaman kaybeder. Evet vezir hareket kabiliyeti sebebiyle ciddi tehditler yaratabilir ve iyi sonuçlar da alabilir. Çoban Matı da vezirin erken çıkmasıyla yapılır. Bununla beraber rakip vezirin tehditlerine dikkat ederse erken çıkan vezir genelde hüsrana uğrar. Bu oyunda 2...Vf6 hamlesi hem bu sebepten kötü, hem de vezir siyah atın doğal gelişim karesini kapatmakta. At h6'dan çıkarsa tahtanın kenarında kötü kalır ve e7'den çıkarsa da yine geleceği pek parlak değildir.

3.Fc4 Vg6?

Beyazın doğal gelişim hamlesi 2.Fc4 çıkışına karşı 2...Vg6? hamlesi çifte tehdit yaratır; hem g2, hem de e4 piyonu çifte tehdit altındadır. Yalnız siyah şimdi veziriyle tekrar erken oynadığı gibi "Açılışta aynı aletle gerekmedikçe ikinci defa oynamayınız" kuralını da ihlal etmiştir.

4.0-0

Greko g2 piyonunu vermektense hızlıca rok atıp e4 piyonunundan vazgeçiyor. Unutmayın "Açık konumlarda hızlıca rok atmak önemlidir"

4...Vxe4

Siyah şimdi veziriyle üçüncü defa oynamış oldu. Üstelik vezir de açık hedef ve beyazın gelişimi gayet iyi. Beyazlar atını, filini çıkmış ve rok atmış. Siyahlarınsa sadece veziri oyunda. Bu durumda taktik olarak siyahın oyununu nasıl cezalandırırdınız?

5.Fxf7+!

Klasik bir Fxf7 fedası. Siyah şahın en hassas noktası f7'dir. Bu sebeple iki taraf da sürekli olarak bu kareye gelecek vuruşları ve tehditleri kontrol etmeli. Şimdi Siyah 5...Şxf7 yaparsa 6.Ag5+ ile şah ve vezir çatalı gelirdi. Bu aşamada ŞAT yöntemine girmemiz gerekiyor. Satranç oynayan ustalara sıklıkla kaç hamle ilerisini hesapladıkları sorulur. Kimisi şaka ile karışık "Rakibimden bir hamle ilerisini" , kimisi de "Bir hamle ilerisi ama bu genelde en iyi hamledir" der. Doğrusuysa hesaplamanın konuma göre değiştiğidir. Bazı konumlarda zorunlu hamleler varsa 10-15 hamle ilerisi bile hesaplanabilir. Bazense çok az hamle hesaplanır ve düşünceler genelde yapılacak planlar ve aletlerin dizilimi konusundadır.

Zorunlu hamlelerin bol olduğu konumlarda şu tür hamlelere bakılır:

1) Şah Çekişler
2) Alışlar
3) Tehditler

İşte ŞAT yöntemi de bu üçünün baş harflerinden gelmekte. Hesap yaparken Şah çekişlere bakmalıyız çünkü şah çekişler rakibin hamleleri sınırlandırır. Normal bir oyunortası konumunda ortalama 30-40 olası hamle vardır. Şah çekildiğinde ise alternatifler bir anda 3-5 seviyesine iner. Tabii buradan sürekli şah çekmemiz gerek gibi bir sonuca varmamalı ve sadece şah çekişin avantaj getirip getirmeyeceği kontrol edilmelidir.

Alışlar da satrançta önemlidir. Oyun esnasında taraflar hem rakibi mat etmeye çalışır hem de taş olarak öne geçmeye çalışırlar. Bunun için de avantajlı değişimler veya bedava kazanç fırsatları kovalanır. Ayrıca bir taş alındığında da şah çekişte olduğu gibi rakibin olanakları sınırlanır. Rakip ya kendini alan taşı ya da başka bir taşı alacak veya şah çekecektir ki taş durumu açısından dengeyi devam ettirsin.

Tehdit ise satrancın en önemli silahlarındandır. Satranç temelde bir tehdit oyunudur. Tehditler karşılanamayınca üstünlük gelir. Taraflar mümkünse çifte tehditlerle rakibi zorda bırakmaya çalışırlar.

Bu uzun anlatımdan sonra oyuna dönersek 5.Fxf7+! hamlesi şah çekiş sınıfına girmekte ve devamında da ŞAT yöntemi uygulanınca bu hamlenin etkili olduğu görülmektedir.

5...Şe7 6.Ke1

Siyahlar fili alamıyor ve devamında da beyaz, siyah veziri rahatsız edecek şekilde tempoyla kalesini oyuna sokuyor. "Tempo" satrançta zaman birimidir. Yani bu oyunda kale bir satranç zaman birimi zaman kazanarak oyuna giriyor.

6...Vf4 7.Kxe5+ Şxf7

Siyah şahın hamlesi zorunlu 7...Şd8 8.Ke8 erkenden mat ederdi.

8.d4

Açarak saldırı. Piyon sürüşünün c1'deki filin yolunu açtığına dikkat edin. Erken çıkan siyah vezir güzel bir şekilde cezalandırılıyor. Ceza vezirin bir kareden bir başka kareye sürülüp durması.

8...Vf6 9.Ag5+

ŞAT'ın Ş'si yani şah çekiş. "Türk oyuncusu şah çekişi kaçırmaz" diye gereksiz şah çekişleri eleştiren bir tabir vardır ama eğer sonuç alıyorsak neden şah çekmeyelim ki?

9...Şg6 10.Vd3 Şh5

Erken çıkan siyah vezirin cezasını siyah şah ödüyor 10...Şh6 hamlesine 11.Af7++ ile çifte şah ve mat vardı!

11.g4+

Ve siyah terk etmiş çünkü 11.Şxg4 12. Vh3++ mat gelirdi.