GO TARİHİ

Go'nun bulunuşu:

Bir efsaneye göre İmparator Yao (M.Ö 2357-2255) go'yu, oğlu Dan Zhu'yu andınlatmak, bilgeleştirmek için buldu. Başka fakat benzer bir efsaneye göre Shun

(M.Ö 2255-2205) go'yu pek de parlak bir zekaya sahip olmayan oğlu Shang Jun'u eğitmek amacıyla buldu. Brittanica Ansiklopedisine göre Go, Çin'de milattan önce 2306 yılında, Encyclopedia Americana'ya göre ise milattan önce 2300 yılında bulundu. Zuo Zhuan, Lun Yu, Meng Zi gibi eski edebi kaynaklar go yerine Yi kelimesini kullanmıştır. (M.Ö 2000) Daha sonra Yi'nin yerini "Wei Qi" ifadesi almıştır.

Gelişim Süreci:

 

Dosaku (17. yy)

Dosaku gelmiş geçmiş en iyi 3 go oyuncusundan biridir. Bu yüzden go azizi olarak da geçer. Honinbo Doetsu Dosakunun Meijin olmasını önerdiğinde hiç bir go okulundan bir itiraz gelmedi, gelemezdi çünkü Dosaku en yakın rakibinden iki taş daha güçlüydü.

Dosaku'nun en büyük avantajı teorik bilgisiydi. O dönemde go, Ortaçağ'daki kadar agrasif oynanmıyor olsa da anlık savaşlar fusekiye tercih ediliyordu. Dusaku tüm tahta üzerinde fuseki stratejisini geliştiren kişidir. Bu sayede Dusaku, mücadelede güçlü olan fakat teorik bilgisi zayıf olan rakiplerini yenebiliyor, hatta bir veya daha fazla handikapa zorluyordu.

Dosaku aynı zamanda dan seviyelerine sistemleştiren kişi olmuştur. Bu sisteme göre Meijin 9 dan, jun Meijin 8 dan ve jozu 7 dan olarak belirlenmiştir. Belli bir zamanda sadece bir kişinin 9 dan olmasını gerektiren bu sistem zamanla değişikliğe uğramıştır.

 

Jowa(19.yy)

Meijin olduktan sonra Genan tarafından bu konumdan indirilmek istendi. Bu amaçla o devrin önemli şahsiyetlerinden Lord Matsudairan'ın evinde, dönemin en iyi go oyuncularının davetli olduğu bir parti düzenlendi. Plana göre Jowa burada Genan'ın dahi öğrencisi Akabashi (7 dan) ile oynayacak, yenildiği taktirde ise kendisinden iki düşük seviye birine yenildiği için Meijin ünvanını yitirecekti.

Maçın ilk zamanları Genan'ın umduğu gibi gitti. Jowa fuseki'ye çok ağırlık verirken Akabashi yeni bir taisha joseki (ki bu gizlice Irove go okulunda özellikle bu maç için geliştirilmişti) kullandı. Jowa buna karşı gelen doğru hamleleri bulamayınca da puan olarak geri kaldı. Fakat maçın ilerleyen dönemlerinde Jowa üç dahiyane tesujiyle orta oyunda üstünlük sağladı ve sekiz günlük maçın sonunda ünvanını güçlendirmiş oldu. Böylesine zor bir oyunu çevirmiş olması go tarihine geçti. Jowa da Dosaku gibi go azizi olarak nitelendirilir.

 

Shusaku: (19.yy)

Shusaku henüz bir öğrenci iken onu gören Jowa, Shusaku'nun gelecek yüzelli yılın en büyük go yeteneği olduğunu söylemekten kendini alamaz.

1846'da 8 dan olan Genan 4 dan olan Shusaku ile oynamayı kabul eder. Bu Shusaku için çok büyük bir onurdur. Bu maçta Shusaku iki handikap alır. 102. hamlede Genan oyunu durdurur ve Shusaku ile aralarında iki handikaplık bir fark olmadığını ifade eder. Bunun üzerine Shusaku siyah olmak üzere oyuna handikapsız tekrar başlanır. Maçın ilk günü Genan'ın üstünlüğü ile geçer. Maçın ikinci gününde Shusaku go tarihinin en meşhur hamlesini, " kulak kızartan hamle" yi yapar. Bu hamle gerçekten de Genan'ın kulaklarını kızartır, ve oyunu Shusaku'nun leyhine çevirir ve yenmesini sağlar. Oyunun sonunda Genanın yorumu Shusakunun 4 değil aslında 7 dan olduğudur.

1849 yılında Shusaku, Dosaku dahil hiçbir go oyuncusunun ulaşamayacağı bir şey yapar, 19 şato oyunlarında Yasui Sanchi'yi 19 kere yener.

Shusaku, dönemin en iyi oyuncularında Yuzu'yu ve hocası Shuwa'yı da ileri tarihlerde yenmeyi başarır. Siyah taşı aldığında Shusaku'nun yenilmez olduğu söylenir. Bunun nedeni 1840 yılında bulduğu Shusaku Fuseki'sidir.

Günümüzdeki profesyönel oyuncuların ilk görevi Shusaku'nun oyunlarını incelemektir. Böylesine önemli bir oyuncu olan Shusaku da bir go azizi olarak nitelendirilir.

 

Go Seigen (20. yy)

Bir zamanlar Çinli bir baba: " Kalligrafik (güzel yazi sanati) yeteneğimi en büyük oğluma, yazarlık yeteneğimi ortanca oğluma ve go yeteneğimi en küçük oğluma devrediyorum" der.

En küçük oğlu Go Seigenin ta kendisidir...,

Go'nun babası gençliğinde Japonya'yı ziyaret eder ve oradan, Çin'de bulunmayan, Shusaku'nun oyunlarını ve birkaç go kitabı getirir. Bu yardımla Go Seigen 13 yaşında Çin'in en güçlü oyuncusu olmayı başarır.

1928'de Seigen'in ailesindeki bazı mali ve politik sorunlar çözüldükten sonra Go Japonya'ya getirilir. 1932'de Go 5 dan olur, o devirde kendisini zorlayan tek rakibi ve yakın dostu Kitani Minoru'dur. Bu ikili 1933'te beraber tatile giderler ve Yeni Fuseki teorisini geliştirirler.

Yeni Fuseki, merkezi kontrol altına alan, seri yayılmayı beraberinde getiren bir teoridir. Kitani ve Go 4-4, 3-3 başlangıç hamlelerinden faydalanılabileceğini ortaya atarlar.

1933'ün sonbahar turnuvalarında Go ve Kitani en yüksek iki sırayı paylaşınca Yeni Fuseki çok hızlı bir şekilde, özellikle genç oyuncular arasında, yayılmaya başlar. Açılışlarda 4-6, 5-5 gibi çok uç hamleler görülmeye başlanır. Hatta Tanaka adında bir oyuncunun ilk dört hamlesi 5-10 noktalarıdır.

Go tarihin en meşhur oyunu kuşkusuz Go Seigen ve Honinbo Shusai arasında olandır. Bu oyunda eski fuseki teorisine karşı yeni fuseki teorilerisi, Japonya'ya karşı Çin savaşmıştır. Oyun tam üç ay sürmüştür.

O devirde beyazı oynayan oyuncu, o gün oyunun ne zaman biteceğine karar verme hakkına sahipti. Shusai bunun avantajını fazlasıyla kullandı. Bir keresinde Shusai'nin hamlesine Go iki dakika içinde yanıt verdi ve Shusai sadece oyunu ertelemek için üç buçuk saat bekledi. Yıllar sonra anlaşıldı ki oyun o günlük ertelendikten sonra Shusai kendi go okulundaki parlak öğrencileriyle maçın birçok pozisyonunu tartışmış. Günümüzde artık bu tarz olayların olması imkansız çünkü bir maç en fazla bir gün sürebiliyor. Ve bütün bunların sonucunda Shusai 2 puanla maçı kazandı.

O maça kadar 3-3 noktası açılışı kötü bir hamle olarak nitelendiriliyordu. Go Seigen bu hamleyi Honinbo Shusai ile olan maçında kullandı ve açıklama olarak da " Herkes bu hamlenin kötü olduğunu, oynanamayaçağını söylüyordu. Ben bunu anlamıyordum, ve niye kötü olduğunu öğrenmek istedim."

Shusai goyu bıraktıktan sonra Go Seigen ve Kitani Japonyadaki en iyi iki oyuncu durumuna gelmişlerdi. Yomiuri gazetesinin organize ettiği maçı Go 6-4 kazandı ve aynı zamanda da 20. yüzyılın en iyi go oyuncusu olarak da tarihe adını yazdı.

Yukarıda Go Tarihi çerçevesinde Go'nun azizleri olarak bilinen dört ünlü oyuncuya yer verilmiştir. Go daha nice muazzam oyuncuları konuk etmiştir, daha ayrıntılı bilgi için lütfen kaynakçaya bakınız.

 

Onur Ferhanoğlu
Bilkent Go Kulübü
Başkan Yardımcısı

 

KAYNAKÇA

Ana Brittanica
leaohp1.epfl.ch/~warkent/go/goseigen/
http://gobase.org/history/
http://www.yutopian.net/go/misc/gohistory.html