kullanim1

61. Prometyum (Pm):
Fosforesan özelliğe sahip bir malzeme tarafından soğurulduğunda, ışıldamaya yol açar ve bu özelliği nedeniyle, ışıldayan boya ve plastiklerin yapımında kullanılır. Güneş gözelerinde, ışığı yakalayıp elektrik akımına çeviren bir nükleer enerji pili gibi kullanılır. Pm-174 izotopunun kullanıldığı bu pillerin ömrü yaklaşık 5 senedir. Kalınlık ölçüm aletlerinde kullanımının yanı sıra, portatif X-ışını kaynağı olarak, ayrıca uzay sondaları ve uydularda da yardımcı güç sağlayan ısı kaynağı olarak kullanılır. Üretilen 30 kadar prometyum bileşiğinin çoğu renklidir.

62. Samaryum (Sm):
Diğer nadir toprak elementleri gibi, sinema endüstrisinde karbon esaslı aydınlatmada kullanılır. Kalıcı mıknatıs olarak kullanılan SmCo₅ mıknatıslığını yitirme açısından, bilinen en yüksek dirence sahip olan malzemedir. Etil alkolün hidrojenlenmesinde ve hidrojenden arındırılmasında kullanılan samaryum oksit, kızılötesi ışığın soğurulması amacıyla optik camlarda kullanılmakta ve nükleer santrallerde nötron soğurucu olarak işlev görmektedir.

63. Evropyum (Eu):
İtriyumla oluşturduğu alaşım, renkli televizyonlarda kırmızı renk eldesinde kullanılır. Evropyum katılmış plastikler, lazerlerde kullanılır. Evropyum oksit de, fosforesan özelliği etkinleştirmede kullanılmaktadır.

64. Gadolinyum (Gd):
Alışılagelmişin dışında süperiletken özellikler gösteren, ferromanyetik bir metaldir. Oda sıcaklığında da güçlü bir manyetizma gösterir. Demir, krom ve benzeri metallerin alaşımlarına %1 oranında bile katıldığında; bu alaşımların işlenebilirliği, ısıya ve oksidasyona karşı dirençleri artmaktadır. Gadolinyum-itriyum birleşiminden oluşan lal taşları, mikrodalga uygulamalarında kullanılır. Gadolinyum bileşikleri, televizyonlarda renk maddesi olarak kullanılır.

65. Terbiyum (Tb):
Sodyum terbiyum borat, katı hal elektronik elemanlarda kullanılır. Terbiyum oksit, renkli televizyon tüplerinde kullanılan yeşil fosforu etkin hale getirici özellik gösterir. Yüksek sıcaklıklarda çalışan yakıt hücrelerini sağlamlaştırıcı kristal olarak, ZrO₂ ile birlikte kullanılır. Alaşımlarda, lazerlerde ve elektronik aletlerin üretiminde de kullanılır.

66. Disprosiyum (Dy):
Disprosiyum-nikel karışımı dolgu, nükleer santrallerde soğutucu çubuk olarak kullanılır. Bu dolgu maddesi, uzun süreli nötron bombardımanında bile boyutlarında bir değişiklik olmaksızın nötronları soğurabilme özelliğine sahiptir. Vanadyum ve diğer nadir toprak elementleriyle birlikte, lazer yapımında kullanılır. Disprosiyum-kadmiyum alaşımları, kızılötesi ışık kaynağı olarak, kimyasal tepkimeler üzerindeki çalışmalarda kullanılır.

67. Holmiyum (Ho):
Nötron soğurma özelliği nedeniyle, nükleer santrallerde kontrol çubuklarının yapısına katılır.

68. Erbiyum (Er):
Vanadyum elementine eklendiğinde, bu elementin sertliğini ve işlenebilirliğini artırır. Erbiyum oksit pembe renklidir ve cam, porselen, emaye sırlarında renklendirici olarak kullanılır.

69. Tulyum (Tm):
Pahalı olması nedeniyle, kullanım alanları henüz sınırlıdır. Nükleer reaktörde bombardımana uğratılan Tm-169 izotopu, portatif X-ışını ekipmanında radyasyon kaynağı olarak kullanılabilir. Doğal tulyum, seramik manyetik maddeler olan ferritlerde ve mikrodalga ekipmanında kullanılır.

70. İterbiyum (Yb):
İterbiyum paslanmaz çeliğin dayanıklılığını, tanecik inceliğini ve diğer mekanik özelliklerini iyileştirmede, metalürji ve kimya alanlarındaki deneylerde kullanılır.

71. Lutesyum (Lu):
Termal nötron etkinliği sonrasında saf beta ışınımı yayan kararlı lutesyum çekirdekleri, çatlatma, alkilasyon, hidrojen ekleme ve polimerizasyon işlemlerinde katalizör olarak kullanılır.

72. Hafniyum (Hf):
Aşınmaya karşı olağanüstü derecede dayanıklı olan bu element, çok iyi nötron soğurabilme özelliği nedeniyle nükleer denizaltılardaki reaktör kontrol çubuklarında kullanılır. Vakum tüplerinde de gaz emici niteliğiyle bir "gaz avcısı" olarak kullanılır.

73. Tantal (Ta):
Elektrolitik kapasitörlerin, vakum fırınlarının, kimyasal işlemlerde kullanılan aletlerin, nükleer reaktörlerin, hava taşıtlarının ve füze parçalarının yapımında kullanılır. Vücut sıvılarının tamamına karşı dirençli olması nedeniyle, ameliyat gereçlerinin yapımında da tantal elementinden yararlanılır. Tantal oksitten elde edilen yüksek kırılma indisine sahip özel camlar, kamera merceklerinin yapımında kullanılır. Los Alamos'ta çalışan bilim insanları tarafından yapılan ve erime noktası 3738°C olan tantal karbid grafit alaşımı, yapılan en sert maddelerden biri olarak kabul ediliyor.

74. Tungsten (W):
Tungsten ve alaşımları, elektrik ampullerindeki ince tellerin, elektron ve televizyon tüplerinin, elektrikli fırınlarda sarımların ve ısıtıcı elemanların yapımında kullanılır. X-ışını hedeflerinde, hava taşıtlarında ve metal buharlaştırma işlemleri gibi yüksek sıcaklık gerektiren uygulamalarda da kullanılır. Tungsten tozunun, elektronik endüstrisinde geniş bir kullanımı vardır. Tungsten karbid, metal işçiliğinde, madencilikte ve petrol endüstrisinde önem taşıyan bir bileşiktir. Tungstenin kalsiyum ve magnezyum tuzları floresan aydınlatmalarda, diğer bazı bileşikleri de boyalarda kullanılır.

75. Renyum (Re):
Kütle spektrograflarında ve iyon ölçüm aletlerinde bulunan ince tellerin yapımında kullanılır. Aşınmaya ve bozunmaya karşı dirençli olması nedeniyle, elektrik kontaklarında ve yüksek kaliteli bilimsel gereçlerin kaplamalarında kullanılır. Fotoğrafçılıkta kullanılan flaş ampullerinin yapımında da renyumdan yararlanılır. Renyum-molibden alaşımları -263°C(10 K)'de süperiletkendir. Uçak bujilerinde, telefon rölelerinde, dolmakalem uçlarında ve far yansıtıcılarında da kullanılır.

76. Osmiyum (Os):
Osmiyum metalinin en büyük kullanım alanı, diğer metallerle çok sert alaşımların oluşturulmasıdır. Bu alaşımlar, çeşitli aletlerde kullanılan millerin, fonograf iğnelerinin, dolmakalem uçlarının ve benzeri aletlerin yapımında kullanılır. Osmiyum tetraoksit, parmak izi tesbitinde ve mikroskopla incelenmek üzere hazırlanan yağlı doku preparatlarının boyanmasında kullanılır.

77. İridyum (Ir):
Esas olarak platini sertleştirici unsur olarak kullanılmasının yanı sıra, yüksek sıcaklıklara dayanıklı maddelerin yapımında da önemlidir. Elektrik kontaklarında, özel saklama kaplarının yapımında, kansere karşı radyasyon tedavisinde, derialtı iğnelerinde ve helikopter bujilerinde kullanılır.

78. Platin (Pt):
Laboratuvar kaplarının, bozunmaya dayanıklı gereçlerin, tellerin ve ısıluçların yapımında, kuyumculukta, diş hekimliğinde ve elektrik kontaklarında kullanılır. Platin-kobalt alaşımları güçlü manyetik özellik gösterir. Platin rezistans telleri, çok yüksek sıcaklıklarda çalışan elektrikli fırınların yapımında kullanılır. Arabalarda hava kirliliğini önleyici donanımların yapımında, füzelerin uç konilerinin ve jet motorlarının ağızlıklarının kaplamasında, büyük gemilerin, denizaltı boru hatlarının ve çelik desteklerin katodik koruma sistemlerinde de platinden yararlanılır. Sülfürik asit eldesinde ve petrol ürünlerinin işlenmesinde katalizör olarak platin kullanılmaktadır.

79. Altın (Au):
Madeni para yapımında, kuyumculukta, dekorasyonda ve diş hekimliğinde kullanılır. Durağan olması ve kızılötesi ışığı iyi yansıtması nedeniyle, uzay uydularında kaplama maddesi olarak kullanılır. Kolay işlenebilirliği nedeniyle, elektronik endüstrisinde de kullanımı vardır.

80. Cıva (Hg):
Termometrelerin, barometrelerin, difüzyon pompalarının ve daha birçok laboratuvar gerecinin yapımında kullanılır. Cıva buharlı lambaların ve reklam ışıklandırmalarının, cıvalı şalterlerin, diş hekimliğinde kullanılan bazı karışımların, koruyucu boyaların, böcek öldürücü ilaçların ve pillerin yapısında da cıva bulunur.

	ELEMENTLERİN KULLANIM ALANLARI (Elementler, atom numaralarına göre sıralanmıştır)
	61. Prometyum (Pm): Fosforesan özelliğe sahip bir malzeme tarafından soğurulduğunda, ışıldamaya yol açar ve bu özelliği nedeniyle, ışıldayan boya ve plastiklerin yapımında kullanılır. Güneş gözelerinde, ışığı yakalayıp elektrik akımına çeviren bir nükleer enerji pili gibi kullanılır. Pm-174 izotopunun kullanıldığı bu pillerin ömrü yaklaşık 5 senedir. Kalınlık ölçüm aletlerinde kullanımının yanı sıra, portatif X-ışını kaynağı olarak, ayrıca uzay sondaları ve uydularda da yardımcı güç sağlayan ısı kaynağı olarak kullanılır. Üretilen 30 kadar prometyum bileşiğinin çoğu renklidir. 62. Samaryum (Sm): Diğer nadir toprak elementleri gibi, sinema endüstrisinde karbon esaslı aydınlatmada kullanılır. Kalıcı mıknatıs olarak kullanılan SmCo₅ mıknatıslığını yitirme açısından, bilinen en yüksek dirence sahip olan malzemedir. Etil alkolün hidrojenlenmesinde ve hidrojenden arındırılmasında kullanılan samaryum oksit, kızılötesi ışığın soğurulması amacıyla optik camlarda kullanılmakta ve nükleer santrallerde nötron soğurucu olarak işlev görmektedir. 63. Evropyum (Eu): İtriyumla oluşturduğu alaşım, renkli televizyonlarda kırmızı renk eldesinde kullanılır. Evropyum katılmış plastikler, lazerlerde kullanılır. Evropyum oksit de, fosforesan özelliği etkinleştirmede kullanılmaktadır. 64. Gadolinyum (Gd): Alışılagelmişin dışında süperiletken özellikler gösteren, ferromanyetik bir metaldir. Oda sıcaklığında da güçlü bir manyetizma gösterir. Demir, krom ve benzeri metallerin alaşımlarına %1 oranında bile katıldığında; bu alaşımların işlenebilirliği, ısıya ve oksidasyona karşı dirençleri artmaktadır. Gadolinyum-itriyum birleşiminden oluşan lal taşları, mikrodalga uygulamalarında kullanılır. Gadolinyum bileşikleri, televizyonlarda renk maddesi olarak kullanılır. 65. Terbiyum (Tb): Sodyum terbiyum borat, katı hal elektronik elemanlarda kullanılır. Terbiyum oksit, renkli televizyon tüplerinde kullanılan yeşil fosforu etkin hale getirici özellik gösterir. Yüksek sıcaklıklarda çalışan yakıt hücrelerini sağlamlaştırıcı kristal olarak, ZrO₂ ile birlikte kullanılır. Alaşımlarda, lazerlerde ve elektronik aletlerin üretiminde de kullanılır. 66. Disprosiyum (Dy): Disprosiyum-nikel karışımı dolgu, nükleer santrallerde soğutucu çubuk olarak kullanılır. Bu dolgu maddesi, uzun süreli nötron bombardımanında bile boyutlarında bir değişiklik olmaksızın nötronları soğurabilme özelliğine sahiptir. Vanadyum ve diğer nadir toprak elementleriyle birlikte, lazer yapımında kullanılır. Disprosiyum-kadmiyum alaşımları, kızılötesi ışık kaynağı olarak, kimyasal tepkimeler üzerindeki çalışmalarda kullanılır. 67. Holmiyum (Ho): Nötron soğurma özelliği nedeniyle, nükleer santrallerde kontrol çubuklarının yapısına katılır. 68. Erbiyum (Er): Vanadyum elementine eklendiğinde, bu elementin sertliğini ve işlenebilirliğini artırır. Erbiyum oksit pembe renklidir ve cam, porselen, emaye sırlarında renklendirici olarak kullanılır. 69. Tulyum (Tm): Pahalı olması nedeniyle, kullanım alanları henüz sınırlıdır. Nükleer reaktörde bombardımana uğratılan Tm-169 izotopu, portatif X-ışını ekipmanında radyasyon kaynağı olarak kullanılabilir. Doğal tulyum, seramik manyetik maddeler olan ferritlerde ve mikrodalga ekipmanında kullanılır. 70. İterbiyum (Yb): İterbiyum paslanmaz çeliğin dayanıklılığını, tanecik inceliğini ve diğer mekanik özelliklerini iyileştirmede, metalürji ve kimya alanlarındaki deneylerde kullanılır. 71. Lutesyum (Lu): Termal nötron etkinliği sonrasında saf beta ışınımı yayan kararlı lutesyum çekirdekleri, çatlatma, alkilasyon, hidrojen ekleme ve polimerizasyon işlemlerinde katalizör olarak kullanılır. 72. Hafniyum (Hf): Aşınmaya karşı olağanüstü derecede dayanıklı olan bu element, çok iyi nötron soğurabilme özelliği nedeniyle nükleer denizaltılardaki reaktör kontrol çubuklarında kullanılır. Vakum tüplerinde de gaz emici niteliğiyle bir "gaz avcısı" olarak kullanılır. 73. Tantal (Ta): Elektrolitik kapasitörlerin, vakum fırınlarının, kimyasal işlemlerde kullanılan aletlerin, nükleer reaktörlerin, hava taşıtlarının ve füze parçalarının yapımında kullanılır. Vücut sıvılarının tamamına karşı dirençli olması nedeniyle, ameliyat gereçlerinin yapımında da tantal elementinden yararlanılır. Tantal oksitten elde edilen yüksek kırılma indisine sahip özel camlar, kamera merceklerinin yapımında kullanılır. Los Alamos'ta çalışan bilim insanları tarafından yapılan ve erime noktası 3738°C olan tantal karbid grafit alaşımı, yapılan en sert maddelerden biri olarak kabul ediliyor. 74. Tungsten (W): Tungsten ve alaşımları, elektrik ampullerindeki ince tellerin, elektron ve televizyon tüplerinin, elektrikli fırınlarda sarımların ve ısıtıcı elemanların yapımında kullanılır. X-ışını hedeflerinde, hava taşıtlarında ve metal buharlaştırma işlemleri gibi yüksek sıcaklık gerektiren uygulamalarda da kullanılır. Tungsten tozunun, elektronik endüstrisinde geniş bir kullanımı vardır. Tungsten karbid, metal işçiliğinde, madencilikte ve petrol endüstrisinde önem taşıyan bir bileşiktir. Tungstenin kalsiyum ve magnezyum tuzları floresan aydınlatmalarda, diğer bazı bileşikleri de boyalarda kullanılır. 75. Renyum (Re): Kütle spektrograflarında ve iyon ölçüm aletlerinde bulunan ince tellerin yapımında kullanılır. Aşınmaya ve bozunmaya karşı dirençli olması nedeniyle, elektrik kontaklarında ve yüksek kaliteli bilimsel gereçlerin kaplamalarında kullanılır. Fotoğrafçılıkta kullanılan flaş ampullerinin yapımında da renyumdan yararlanılır. Renyum-molibden alaşımları -263°C(10 K)'de süperiletkendir. Uçak bujilerinde, telefon rölelerinde, dolmakalem uçlarında ve far yansıtıcılarında da kullanılır. 76. Osmiyum (Os): Osmiyum metalinin en büyük kullanım alanı, diğer metallerle çok sert alaşımların oluşturulmasıdır. Bu alaşımlar, çeşitli aletlerde kullanılan millerin, fonograf iğnelerinin, dolmakalem uçlarının ve benzeri aletlerin yapımında kullanılır. Osmiyum tetraoksit, parmak izi tesbitinde ve mikroskopla incelenmek üzere hazırlanan yağlı doku preparatlarının boyanmasında kullanılır. 77. İridyum (Ir): Esas olarak platini sertleştirici unsur olarak kullanılmasının yanı sıra, yüksek sıcaklıklara dayanıklı maddelerin yapımında da önemlidir. Elektrik kontaklarında, özel saklama kaplarının yapımında, kansere karşı radyasyon tedavisinde, derialtı iğnelerinde ve helikopter bujilerinde kullanılır. 78. Platin (Pt): Laboratuvar kaplarının, bozunmaya dayanıklı gereçlerin, tellerin ve ısıluçların yapımında, kuyumculukta, diş hekimliğinde ve elektrik kontaklarında kullanılır. Platin-kobalt alaşımları güçlü manyetik özellik gösterir. Platin rezistans telleri, çok yüksek sıcaklıklarda çalışan elektrikli fırınların yapımında kullanılır. Arabalarda hava kirliliğini önleyici donanımların yapımında, füzelerin uç konilerinin ve jet motorlarının ağızlıklarının kaplamasında, büyük gemilerin, denizaltı boru hatlarının ve çelik desteklerin katodik koruma sistemlerinde de platinden yararlanılır. Sülfürik asit eldesinde ve petrol ürünlerinin işlenmesinde katalizör olarak platin kullanılmaktadır. 79. Altın (Au): Madeni para yapımında, kuyumculukta, dekorasyonda ve diş hekimliğinde kullanılır. Durağan olması ve kızılötesi ışığı iyi yansıtması nedeniyle, uzay uydularında kaplama maddesi olarak kullanılır. Kolay işlenebilirliği nedeniyle, elektronik endüstrisinde de kullanımı vardır. 80. Cıva (Hg): Termometrelerin, barometrelerin, difüzyon pompalarının ve daha birçok laboratuvar gerecinin yapımında kullanılır. Cıva buharlı lambaların ve reklam ışıklandırmalarının, cıvalı şalterlerin, diş hekimliğinde kullanılan bazı karışımların, koruyucu boyaların, böcek öldürücü ilaçların ve pillerin yapısında da cıva bulunur.