Kömür yataklarında oldukça bol bulunan bir diğer grup da eğreltilerdi. Ağaçsı eğreltiler dönemin en baskın ikinci grubuydu. Eğreltilerin en yaygın cinsi 10 metreye ulaşan ve günümüz palmiyelerini andıran Psaronius'tur. Psaronius Karboniferden sonra da yaygınlığını korudu hatta oldukça arttırdı. Bu artış Paleozoiğin sonlarındaki iklimsel değişimin ve kuraklığın bir işaretiydi. Eğreltilerin otsu ve epifit biçimleri, Karboniferde de varlıklarını yaygın olarak sürdü.

Eğrelti

Karboniferde çeşitliliğini artıran gruplardan bir diğeri de tohumlu eğreltilerdir. Bu bitkilerin yapraklarını gerçek eğreltilerden ayırmak oldukça zor olsa da; bu bitkiler gerçekte açık tohumlu bitkilerin ilkel bir grubuydu. Grubun önemli temsilcileri Neuropteris ve Lepidodendrondu. Neuropteris yapraklarının cevizi andıran tohumları, doğrudan yaprakların üzerinde gelişiyordu. Karbonifer ormanlarının taban florasının önemli bir kısmını bu minik ağaç veya çalımsı bitkiler oluşturur. Tohumlu eğreltilerin soyu Permiyen yok oluşuyla birlikte oldukça azalır, Mezozoiğin sonunda soyları tükenir.

Neuropteris fosili

İlkin kozalaklı bitkilerden Cordaitesler, şerit biçimli derimsi ve paralel damarlanan yaprakları olan, büyük çalılardan, küçük boylu ağaçlara kadar uzanan büyüme biçimlerine sahip bitkilerdi. Kozalaklar içindeki tohumlarla ürüyordu. Çoğu çamurda ve acı sularda yaşayan, Mangrove benzeri bitkilerdi. Su alımı bu gibi ortamlarda oldukça zor olduğu için kozalaklıların çoğunda bulunan kuraklık uyumlarının bu gibi ortamlarda geliştiği düşünülüyor.

Mangrove

Bataklık ormanlarının baskın bitkilerinin çoğu suya en azından neme sıkı biçimde bağımlı, sporla üreyen bitkilerdi. Dev Pangea kıtasının kurak iç kesimleri, bu yüzden çok daha seyrek bir bitki örtüsüyle ya da çöllerle kaplıydı. Gondvana soğuk, Antartik iklimiyle çok farklı ve kendine özgü bir bitki örtüsüne sahipti. Bu bitki örtüsünün baskın elemanı glossopterid tohumlu eğreltilerdi.

Glossopterid tohumlu eğrelti fosili

Karboniferin Kara Hayvanları

Karboniferin yoğun ve gür bitki örtüsü yeryüzündeki karbondioksitin büyük bir kısmını kendine bağlayıp, atmosferi oksijence zenginleştirdi. Oksijen oranı bu dönemde gelmiş-geçmiş en yüksek seviyesine çıktı. Zaten böcek yaşamı için oldukça uygun bir ortam olan Karbonifer ormanlarına bir de yüksek oksijen seviyesi eklenince değmeyin böceklerin keyfine! Günümüzdeki kadar olmasa da oldukça çeşitli olan böcekler, ilk kez bu dönemde kanatlı biçimler ortaya çıkardı. Mayıs sinekleri, su bakireleri ve hamam böcekleri dönemin yenileriydi. Bu dönemde böcekler kadar diğer eklembacaklılar da oldukça yaygındı. Akrepler, örümcekler ve kırkayaklar böceklerle birlikte ekosistemin önemli parçaları haline geldi. Eklembacaklıların pek çoğu bu gün için dev sayılabilecek boyutlardaydı. Bir su bakiresi olan Meganeura 75 santimetrelik kanatlarıyla ve bir kırk ayak olan Arthropleura iki metrelik uzunluğuyla bu devlerin örneklerinden. Karbonifer bataklılarının önemli avcılarından, yarı karasal eklembacaklılar olan deniz akrepleri (eurypterids) de karasal akrabalarını aratmayacak boyutlardaydı. İlk karasal salyangozlarda bu dönem de ortaya çıktı.

           Arthropleura                                                           Meganuera

Karbonifer Kara Omurgalıları

Omurgalı yaşamından bir manzara

Karbonifer, omurgalıların karaya tam anlamıyla ayak basıp çeşitlendiği dönemdir. Bundan sonraki dönemlerde baskın olacak pek çok yeni omurgalı grubu ilk kez bu dönemde ortaya çıkar; ancak, uygun yaşama alanları önceden başka gruplar tarafından işgal edildiği için yaygınlık kazanamaz.

Erken Karboniferin sonlarına ait dört üyeli fosilleri, Karbonifer orman ve sularında yaşayan yaygın, bol çeşitli ve oldukça baskın bir iki yaşamlı faunasının olduğunu gösteriyor. Ancak Geç Devoniyenin tam sucul Ichthyostega ve Acanthostega'sıyla, bu gelişmiş fauna arasında büyük bir fosil boşluğu bulunur. Romer'ın Boşluğu olarak anılan bu otuz milyon yıllık süreç içinde dört üyelilerin tüm ana grupları oluşur. Romer'ın Boşluğunu dolduracak karasal dört üyeli ve amniyot fosilleri yakın zamanda bulunmaya başlandı.

Dört üyelilerinin iki ana grubu vardır: Yaşamlarının en az bir devresini suda geçiren ve üremek için sucul ortama ihtiyaçları olan iki yaşamlılar ve karasal yaşama tam olarak uyum sağlamış, üremelerini amniyot yumurta aracılığıyla gerçekleştiren sürüngen, kuş, memeli ve bunların nesli tükenmiş akrabalarını içine alan amniyota grubu... Sucul dört üyelilerden ilkin karasal iki yaşamlılara geçişi temsil eden ilk fosil, Romer'ın Boşluğunun tam ortasında Erken Karboniferin başlarında yaşamış Pederpes finneyae adlı bir canlıya aittir. Boyu 1 metre kadar olan ve timsahı andıran bu hayvan üremek için suya dönmek zorunda olan bir iki yaşamlıydı. Fakat, kendisinden önce gelen sucul dört üyelilerden farklı olarak beş parmaklı ve karada yürümeye uygun üyelere sahipti. Pederpes finneyae, sucul dört üyelilerle Geç Karboniferde yaşamış baskın ve karasal yaşama iyi uyum sağlamış iki yaşamlılar olan Temnospondyller ve Anthracosaurların arasındaki bir biçimin ilk temsilcisidir.

Pedrepes fosili

Günümüzde nesli tükenmiş bir iki yaşamlı grup olan Temnospondillerin fosil kayıtları, Erken Karboniferin sonlarından Erken Kretase'ye kadar uzanır. Tüm Paleozoik dünyasında yaygın olarak bulunan bu grup oldukça çeşitliydi. Büyük semender benzeri ya da timsahı andıran vücutları olan, uzun ya da kısa biçimli bir kafatasına sahip, 20 santimetreden 3 metreye varan boyutlarıyla, sucul, yarı sucul, iki yaşamlı ya da karasal yaşam biçimleriyle tüm Karbonifer kıtalarına yayıldılar. Bir köpek boyutlarındaki Eryops, Dendrerpeton ve Amphibiamus oldukça yaygın Temnospondil örneklerindendi.

                   Eryops                                                   Temnospondil

Anthracosaurlar ve Temnospondiller az özelleşmiş ve büyük yapılarıyla Karbonifer karasal faunasına hakim olmuş iki yakın gruptu. Fakat birbirileriyle olan akrabalıkları henüz aydınlatılmadı. Seymouria, Permiyende yaşamış bir Anthracosaurdur. Bazı bilimadamları bu grubun amniyotlara kök vermiş olabileceğini düşünüyor.

Seymouria fosili

Temnospondillerin dışında Lepospondiller denilen, daha özel koşullara uyum sağlamış ve vücut yapıları oldukça farklılaşmış başka iki yaşamlı grupları da Geç Karboniferde yaşadı. İlk iki gruba oranla çok daha küçük yapılı canlılardı. Yılana benzer üyesiz, semender ya da kertenkeleyi andıran biçimleri vardı. Farklı Lepospondil grupları arasındaki akrabalıklar da henüz anlaşıladı; ancak, bunlar da amniyotlara kök vermiş olabilir.

Bilinen en eski amniyot benzeri canlı fosili Casineria kiddi'dir. Geç Karboniferin ortalarına ait olan bu fosil, amniyotların kökeninin Erken Karbonifere, dört üyelilerin hızlı şekilde çeşitlendiği dönemlere dayandığını gösteriyor. Kertenkele benzeri bir canlı olan Hylonomus bilinen ilk amniyottur. Bu ilkin canlıların ardından, günümüz amniyot gruplarına da kök verecek olan hayvanlar ortaya çıkar. Dönemin sonlarına doğru iklimin kuraklaşmasıyla birlikte, kuruma sorununa çözüm bulmuş olan amniyotlar çeşitlenip yaygınlaşır ve günümüz amniyotlarına kök verecek olan ana dallara ayrılır. Diapsitler; kaplumbağalar ve birkaç tükenmiş grup dışında, dinozor ve kuşlar dahil tüm sürüngenleri kapsayan gruptu. Memelileri ve fosil akrabalarını içeren Sinapsitler de Geç Karboniferde ortaya çıkmıştı. Kaplumbağaları içine alan Anapsitlerin de bu dönem fosil kayıtlarında bulunmasa da Karboniferde ortaya çıktıkları düşünülüyor. Amniyotlar Karboniferin sonlarında "Biz de varız." der ancak yaşam alanları büyük oranda diğer omurgalılarca doldurulduğu için yaygınlık kazanamazlar. Permiyen ve Mezozoikte hem iklimin kuraklaşıp koşulların onların lehine değişmesi, hem de büyük yok oluşun nerdeyse tüm yaşam alanlarını boşaltmasıyla amniyotlar hızla yaygınlaşıp çeşitlendi.

Diapsitler